BEZPIECZEŃSTWO MILITARNE RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ – FLOTYLLA RZECZNA MARYNARKI WOJENNEJ W KAMPANII POLSKIEJ 1939 ROKU
DOI:
https://doi.org/10.34813/02coll2026Słowa kluczowe:
bezpieczeństwo militarne, Flotylla Rzeczna, Rzeczpospolita Polska, kampania polskaAbstrakt
Artkuł ukazuje ważny fragment bezpieczeństwa militarnego RP, dotyczący roli Flotylli Rzecznej Marynarki Wojennej w kampanii polskiej 1939 r. W pierwszej części artykułu oceniono stan badań podjętego tematu oraz zachowania źródeł. Następnie przeanalizowano potencjał Wojska Polskiego w województwie poleskim oraz przebieg działań bojowych Wehrmachtu, Armii Czerwonej i WP we wrześniu 1939 r. Główną część artykułu stanowi ocena działań Flotylli Rzecznej MW: obrony przeciwlotniczej mostów, nieudanej próby wycofania okrętów i udziału spieszonych marynarzy w walkach po 17 września, poprzedzona oceną jej możliwości bojowych i warunków hydro-technicznych na Polesiu.
Bibliografia
Borowiak, M. (2014). Zapomniana flota. Mokrany. Polska Marynarka Wojenna w wojnie z Rosją Sowiecką w 1939 r. Oficyna Wydawnicza Alma-Press.
Drzewiecki, A. (2019). Flotylle rzeczne w strukturze i planach obronnych II Rzeczypospolitej. W: S. Januszewski (red.), Zapomniane bandery. Flotylle rzeczne II Rzeczypospolitej (345–356). Fundacja Otwartego Muzeum Techniki.
Dyskant, J.W. (1982). Oddział Wydzielony „Wisła”. Zarys bojowych działań OW „Wisła” Flotylli Rzecznej we wrześniu 1939. Ministerstwo Obrony Narodowej.
Dyskant, J.W. (1991). Flotylle rzeczne w planach i działaniach wojennych II Rzeczypospolitej. Cz. 1, 2, 3. Wojskowy Instytut Historyczny.
Dyskant, J.W. (1992). Flotylla Rzeczna Marynarki Wojennej wobec agresji sowieckiej we wrześniu 1939 r. Wojskowy Przegląd Historyczny, 3, 3–33.
Dyskant, J.W. (1994). Flotylla Rzeczna Marynarki Wojennej 1919–1939. Wydawnictwo Bellona.
Dyskant, J.W. (2000). Polska Marynarka Wojenna w 1939 roku. Cz. 1. W przededniu wojny. Wydawnictwo AJ-Press.
Grzelak, Cz. (1998a). Kresy w czerwieni. Agresja Związku Sowieckiego na Polskę w 1939 roku. Wydawnictwo Neriton.
Grzelak, Cz. (red.) (1998b). Agresja sowiecka na Polskę w świetle dokumentów. 17 września 1939. T. III. Działania wojsk Frontu Białoruskiego. Wydawnictwo Bellona.
Grzelak, Cz. (red.) (1998c). Dziennik działań bojowych Frontu Białoruskiego we wrześniu 1939 roku. Warszawska Oficyna Wydawnicza Gryf.
Grzelak, Cz., Stańczyk, H. (2005). Kampania polska 1939 roku. Początek II wojny światowej. Wydawnictwo Rytm.
Izdebski, J. (1991). Przekazanie Rosjanom przez Wehrmacht Brześcia Litewskiego, Wojskowy Przegląd Historyczny, 3-4, 246–251.
Jaczyński, S. (red.) (1996). Agresja sowiecka na Polskę w świetle dokumentów. 17 września 1939. T. II. Działania wojsk Frontu Ukraińskiego. Wydawnictwo Bellona.
Januszewski, S. (red.). (2019). Zapomniane bandery. Flotylle rzeczne II Rzeczypospolitej. Fundacja Otwartego Muzeum Techniki.
Jurga, T. (1990). Obrona Polski 1939. Instytut Wydawniczy Pax.
Kozłowski, E. (1974). Wojsko Polskie 1936-1939. Próby modernizacji i rozbudowy. Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej.
Kozłowski, E. (red.). (1979). Wojna obronna Polski 1939. Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej.
Kozłowski, E. (red.). (1994). Agresja sowiecka na Polskę w świetle dokumentów. 17 września 1939. T. I. Geneza i skutki agresji. Wydawnictwo Bellona.
Makowski, A. (2019). Flotylle wiślane 1918–1939 – próba oceny ich wojennego użycia. W: S. Januszewski (red.), Zapomniane bandery. Flotylle rzeczne II Rzeczypospolitej (388–392). Fundacja Otwartego Muzeum Techniki.
Michliński, R. (2020). Udział Flotylli Pińskiej w kampanii polskiej 1939 roku. W: M. Fic, J. Lusek, J. Załęczny (red.), A jednak wojna.... Rok 1939 na Kresach Wschodnich i Zachodnich (187–201). Muzeum Górnośląskie w Bytomiu–Muzeum Niepodległości w Warszawie–Uniwersytet Śląski w Katowicach.
Polskie Siły Zbrojne w drugiej wojnie światowej (PSZ). T. I: Kampania wrześniowa 1939. Cz. 3. (1959). Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego.
Polskie Siły Zbrojne w drugiej wojnie światowej (PSZ). T. I: Kampania wrześniowa 1939. Cz. 4. (1989). Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego.
Stawecki P. (2004). Wojsko Marszałka Józefa Piłsudskiego 12 V 1926 – 12 V 1935. Wydawnictwo Rytm.
Stawecki, P. (red.). (1990). Zarys dziejów wojskowości polskiej w latach 1864–1939. Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej.
Szubański, R. (1993). Plan operacyjny „Wschód”. ZP Wydawnictwo.
Wesołowski, A. (red.). (2013). SGO „Polesie” w dokumentach i wspomnieniach. Cz. 1. Dowództwo. Centralne Archiwum Wojskowe.
Wesołowski, A. (red.). (2014a). SGO „Polesie” w dokumentach i wspomnieniach. Cz. 2. Służby. Obrona Brześcia. Dywizja „Kobryń” (dowództwo). Centralne Archiwum Wojskowe.
Wesołowski, A. (red.). (2014b). SGO „Polesie” w dokumentach i wspomnieniach. Cz. 3. Dywizja „Kobryń”. Centralne Archiwum Wojskowe.
Wesołowski, A. (red.). (2015a). SGO „Polesie” w dokumentach i wspomnieniach. Cz. 4. Dywizja „Brzoza”. Centralne Archiwum Wojskowe.
Wesołowski, A. (red.). (2015b). SGO „Polesie” w dokumentach i wspomnieniach. Cz. 5/1. Podlaska Brygada Kawalerii. Centralne Archiwum Wojskowe.
Wesołowski, A. (red.). (2015c). SGO „Polesie” w dokumentach i wspomnieniach. Cz. 5/2. Suwalska Brygada Kawalerii. Dywizja „Zaza”. Centralne Archiwum Wojskowe.
Wesołowski, A. Stepan, K. (red.). (2021). Mobilizacja marcowa 1939. T. 2. Dokumenty i relacje. Centralne Archiwum Wojskowe.
Wierzbicki, M. (2007). Polacy i Białorusini w zaborze sowieckim. Stosunki polsko-białoruskie
na ziemiach północno-wschodnich II RP pod okupacją sowiecką (1939–1941). Stowarzyszenie Kulturalne Fronda.
Włodarkiewicz, W. (2002). Przed 17 września 1939 roku. Radzieckie zagrożenie Rzeczypospolitej w ocenach polskich naczelnych władz wojskowych 1921–1939. Wydawnictwo Neriton.
Włodarkiewicz, W. (2011). Polesie 1939. Wydawnictwo Bellona.
Włodarkiewicz, W. (2020). Małopolska Wschodnia 1939. Wydawnictwo Bellona.
Wróblewski, J. (1989). Samodzielna Grupa Operacyjna „Polesie” 1939. Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej.
Wyszczelski, L. (2008). W obliczu wojny. Wojsko Polskie 1935–1939. Wydawnictwo Neriton.
Wyszczelski, L. (2010). Generał Kazimierz Sosnkowski. Wydawnictwo Bellona–De Agostini Polska.
Zajączkowski, W. (1970). Lata młodości i I wojna światowa na Bałtyku. b.w.
Inne źródła
Instytut Polski i Muzeum im. Gen. Sikorskiego (IPMGS), sygn. B.I.97/D, k. 7–12. Ppłk W.
Klewszczyński, oficer sztabowy artylerii Flotylli Rzecznej. Sprawozdanie z kampanii wrześniowej w 1939 r. w Polsce, 4 XII 1945.
Instytut Polski i Muzeum im. Gen. Sikorskiego (IPMGS), sygn. B.I.97.D, k. 1. Mjr S. Łabędzki, oficer artylerii II dywizjonu okrętów Flotylli Rzecznej. Relacja, 15 XII 1945.
Instytut Polski i Muzeum im. Gen. Sikorskiego (IPMGS), sygn. B.I.97/D, k. 5. Relacja dowódcy Flotylli Rzecznej MW RP kmdr. Zajączkowskiego.
Rosyjskie Państwowe Archiwum Wojskowe (RGWA), sygn. 37464-1.154, k. 21–22. Dziennik Działań Bojowych 23 Korpusu Strzeleckiego.
Zbiory Specjalne WBBH, sygn. II/2/22. T. Grzeszkiewicz, Działania Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Polesie”. Relacja uczestnika walki, s. 28–39.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Wojciech Włodarkiewicz
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
