SPECYFIKA PRACY Z UCZNIEM Z NIEPEŁNOPRAWNOŚCIĄ INTELEKTUALNĄ I ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI – STUDIA PRZYPADKÓW
DOI:
https://doi.org/10.34813/23coll2026Słowa kluczowe:
zaburzenia psychiczne, niepełnosprawność intelektualna, uczniowie, pomoc psychologiczno-pedagogicznaAbstrakt
W ostatnich latach notowany jest znaczący wzrost zaburzeń psychicznych u dzieci i młodzieży w wieku szkolnym. Praca z tymi uczniami wymaga odpowiedniego przygotowania i organizacji wsparcia psychologiczno- pedagogicznego na terenie szkoły. Szczególnej uwagi wymagają uczniowie z podwójną diagnozą, tj. z zaburzeniami psychicznymi i z niepełnosprawnością intelektualną, którzy stanowią aż 39% dzieci i młodzieży ze wspomnianym rodzajem niepełnosprawności. Celem podjętych badań było przedstawienie specyfiki wsparcia psychologiczno-pedagogicznego udzielanego na terenie szkoły uczniom z niepełnosprawnością intelektualną i zaburzeniami psychicznymi, na tle pomocy świadczonej uczniom pełnosprawnym z problemami zdrowia psy- chicznego. Do zebrania materiału empirycznego wykorzystano strategię studium przypadku, przy czym posłużono się zbiorowym (wielokrotnym) studium przypadku, w celu lepszego zrozumienia badanego zjawiska. W badaniach wykorzystano dwa kwestionariusze wywiadu: pierwszy z nich adresowany był do lekarza psychiatry, a drugi dotyczył organizacji, pomocy oraz wsparcia dla dzieci i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi na terenie szkoły. W oparciu o dokonane analizy można stwierdzić, że w ramach organizowanej na terenie szkoły pomocy psychologiczno-pedagogicznej dla uczniów z zaburzeniami psychicznymi proponowane są dodatkowe formy zajęć, np. rozwijające kompetencje emocjonalno-społeczne, zajęcia logopedyczne, rewali- dacja indywidualna. Poza tym nauczyciele stosują szereg strategii wspierających ucznia podczas zajęć lekcyj- nych. Niezwykle istotnym elementem udzielanej pomocy, wręcz o zasadniczym znaczeniu, jest systematyczna i ścisła współpraca ze środowiskiem domowym.
Bibliografia
Achenbach, T. M. (2019). International findings with the Achenbach System of Empirically Based Assessment (ASEBA): applications to clinical services, research, and training. Child and Adolescent Psychiatry and Mental Health 13, 30. https://doi.org/10.1186/s13034-019-0291-2
Barrowcliff, A. L. (2008). Cognitive-Behavioural Therapy for Command Hallu-cinations and Intellectual Disability: A Case Study. Journal of Applied Re-search in Intellectual Disabilities, 21, 236–245. https://doi.org/10.1111/j.1468-3148.2007.00395.x
Bobińska, K., Gałecki, P. (2010). Zaburzenia psychiczne u osób upośledzonych umysłowo. Wydawnictwo Continuo.
Cierpiałkowska, L., Sęk, H. (2019). Psychologia kliniczna i zdrowie a psycho-patologia-wzajemne zależności. W: L. Cierpiałkowska, H. Sęk (red.), Psy-chologia kliniczna (63–80). PWN.
Emerson, E. (2003). Prevalence of psychiatric disorders in children and adoles-cents with and without intellectual disability. Journal of Intellectual Disabil-ity Research, 47(1), 51–58. https://doi.org/10.1046/j.1365-2788.2003.00464.x
Goodman, R., Scott, S. (2012). Child and Adolescent Psychiatry. Wiley-Blackwell. https://doi.org/10.1002/9781118340899
Institute for Health Metrics and Evaluation. (2018). Global Health Data Ex-change, www.healthdata.org/. https://www.oecd-ilibrary.org/sites/health_glance_eur-2018-4-en/
index.html?itemId=/content/component/health_glance_eur-2018-4-en
Majewicz, P, Sikorski, J. (2022). Uczeń z zaburzeniami psychicznymi. Wybrane zagadnienia wsparcia psychologiczno-pedagogicznego. Wydawnictwo Na-ukowe UP.
Majewicz, P. (2023). ICD-11 implikacje w badaniach i praktyce psychologicz-no-pedagogicznej. Lubelski Rocznik Pedagogiczny, 42(1), 123–139. http://dx.doi.org/10.17951/lrp.2023.42.1.123-139
Marshall, K., Ferris, J. (2012). Utilising behavioural family therapy (BFT) to help support the system around a person with intellectual disability and complex mental health needs: a case study. Journal of Intellectual Disabili-ties, 16(2), 109–118. https://doi.org/10.1177/1744629512443619
Mazza, M. G., Rossetti, A., Crespi, G., Clerici, M. (2020). Prevalence of co-occurring psychiatric disorders in adults and adolescents with intellectual disability: A systematic review and meta-analysis. Journal of Applied Re-search in Intellectual Disabilities, 33(2), 126–138. https://doi.org/10.1111/jar.12654
PAP. (2024, 27 maja). Zdrowie psychiczne: liczba nastoletnich pacjentów wzro-sła w ciągu 3 lat o 168 proc. Eksperci o zaburzeniach.
https://www.rynekzdrowia.pl/Psychiatria/Zdrowie-psychiczne-liczba-
-nastoletnich-pacjentow-wzrosla-w-ciagu-3-lat-o-168-proc-Eksperci-o-
-zaburzeniach,259068,16.html
Polańczyk, G. V., Salum, G. A., Sugaya, L. S., Caye, A., Rohde, L. A. (2015). Annual research review: A meta-analysis of the worldwide prevalence of mental disorders in children and adolescents. Journal of Child Psychology and Psychiatry, and Allied Disciplines, 56(3), 345–365. https://doi.org/10.1111/jcpp.12381
Rola, J. (2007). Współczesne podejście do problemu obecności depresji i zabu-rzeń zdrowia psychicznego u osób upośledzonych umysłowo. Psychiatria Polska, 41(2), 203–216.
Rutter, M. (1989). Pathways from childhood to adult life. Journal of Child Psy-chology and Psychiatry, and Allied Disciplines, 30(1), 23–51. https://doi.org/10.1111/j.1469-7610.1989.tb00768.x
Smiley, E. (2005). Epidemiology of mental health problems in adults with learning disability: An update. Advances in Psychiatric Treatment, 11, 214–222. https://doi.org/10.1192/apt.11.3.214
Stake, R. E. (1997). Studium przypadku. W: L. Korporowicz (red.), Ewaluacja w edukacji (120–145). Oficyna Naukowa.
Sturmey, P. (2010). Diagnoza zaburzeń psychicznych u osób niepełnospraw-nych intelektualnie. W: N. Bouras i G. Holt (Eds.); A. Florkowski i P. Ga-łecki (redakcja wydania polskiego), Zaburzenia psychiczne i zaburzenia za-chowania u osób niepełnosprawnych intelektualnie (2–25). Elsevier Urban & Partner.
Süss-Burghart, H. (1997). Distance disturbance as a major problem in mental retardation. A case study. Zeitschrift für Kinder- und Jugendpsychiatrie und Psychotherapie, 25(4), 263–271.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Piotr Majewicz, Jacek Sikorski
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
